Οι καιροί της διαίρεσης και το αντίδοτο ο χώρος της ενότητας. π. Αντωνίου Χρήστου

Οι καιροί της διαίρεσης και το αντίδοτο ο χώρος της ενότητας

 π. Αντωνίου Χρήστου

Στην Επιστολή του Αδελφοθέου Ιακώβου μεταξύ άλλων διαβάζουμε «ὅπου γὰρ ζῆλος καὶ ἐριθεία, ἐκεῖ ἀκαταστασία καὶ πᾶν φαῦλον πρᾶγμα. (Ιακ. 3,16) δηλαδή σε μετάφραση: Διότι, όπου υπάρχει ζηλοφθονία και φατριασμός και εριστικότης, εκεί επικρατεί ακαταστασία και αναταραχή και κάθε φαύλο πράγμα. Ενώ είναι ένα θεολογικό κείμενο του πρώτου αιώνος μ.Χ. θα έλεγε κανείς ότι είναι το ιδανικότερο κείμενο για να περιγράψει την κοινωνική και εθνική μας κρίση των τελευταίων χρόνων στη πατρίδα μας του 2013 όχι μόνο μ.Χ. αλλά και εντός κρίσεως και μνημονίου.

Θα έλεγε κανείς ότι η ιστορική «κατάρα» του λαού μας, η διχόνοια δεν μας έγινε μάθημα στα δεινά που έχουμε πάθει από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα. Ο Ελληνισμός όταν ενώθηκε μεγαλούργησε αλλά όταν έφευγε ο εχθρός τρωγόμασταν πάντοτε μεταξύ μας και αυτό συμβαίνει σήμερα και μάλιστα σε κορυφαίο επίπεδο εντός Κοινοβουλίου όπου ο ο φανατισμός των ανταγωνιστικών κομμάτων δεν έχουν μόνο αντιπαραθέσεις σε λεκτικό επίπεδο επιχειρημάτων αλλά όλο και συχνότερα και ύβρεων, αλλά δυστυχώς παρασύρουν ολόκληρες κοινωνικές ομάδες σε εκδηλώσεις βίας, λες και έχουμε εμφύλιο πόλεμο και μάλιστα οδηγούν και σε δολοφονίες νέων ανθρώπων με αποκορύφωμα του 34χρονου στο Κερατσίνι.

Λόγοι περὶ ἀγάπης. Πατερικές διδαχές

Λόγοι περὶ ἀγάπης

Ὁ ἀπόστολος Ματθαῖος μιλώντας γιὰ τὰ χαρακτηριστικά τοῦ τέλους τοῦ κόσμου γράφει: «Καὶ διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν»1.

Ὁ δὲ ἅγιος Βασίλειος θὰ πῆ γιὰ τὴν ἀγάπη: «Ὁ Θεὸς ὡς χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τῶν μαθητῶν Του ὅρισε τὴν τελεία ἀγάπη… Ἡ μὲν κοσμικὴ ἀγάπη χρειάζεται μάτια καὶ συνάντηση, ὥστε ἀπὸ ἐκεῖ νὰ πραγματοποιηθεῖ ἡ ἀφετηρία τῆς ἐξοικείωσης, οἱ δὲ γνωρίζοντες νὰ ἀγαποῦν πνευματικὰ δὲν χρησιμοποιοῦν τὴ σάρκα ὡς πρόξενο τῆς ἀγάπης, ἀλλὰ ὁδηγοῦνται στὸν πνευματικὸ σύνδεσμο διὰ τῆς κοινωνίας τῆς πίστεως…
Πρέπει νὰ ἐκλείψουν ἀπὸ τὴν ἀδελφότητα ὁ ἀπρεπὴς ἀνταγωνισμὸς καὶ οἱ ἰδιαίτερες φιλίες. Γιατί ἀπὸ τὸν ἀνταγωνισμὸ προέρχεται ἡ ἔχθρα, καὶ ἀπὸ τὴν ἰδιαίτερη φιλία καὶ παρέα γεννιοῦνται ὑποψίες καὶ φθόνοι. Γιατί παντοῦ ἡ ἔλλειψη ἰσότητας προκαλεῖ φθόνο καὶ δυσμένεια ἐκ μέρους αὐτῶν ποὺ μειονεκτοῦν. Γι᾽ αὐτὸ ὁ Κύριός μας παρήγγειλε νὰ μιμούμαστε τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἀνατέλλει τὸν ἥλιο ἐξ ἴσου γιὰ τοὺς δικαίους καὶ τοὺς ἀδίκους»2.

Ἡ Πρεσβυτέρα καί ἡ μεγάλη ἀποστολή της. † Πρεσβυτέρας Θεοδώρας Καλύβα-Σαράντου

Ἡ Πρεσβυτέρα καί ἡ μεγάλη ἀποστολή της 

† Πρεσβυτέρας Θεοδώρας Καλύβα-Σαράντου *

῞Ενας ἀπό τούς ἁγίους τῆς ᾿Εκκλησίας μας εἶπε: "῎Αν στό δρόμο μου συναντήσω ἕναν ἄγγελο καί ἕναν ἱερέα, θά σκύψω νά φιλήσω τό χέρι τοῦ ἱερέως πρῶτα καί ὕστερα θά προσκυνήσω τόν ἄγγελο". Αὐτή ἡ σκέψη πράγματι κρύβει τήν μεγαλύτερη ἀλήθεια γιατί ὁ ἱερεύς εἶναι ἡ ὁρατή παρουσία τοῦ Χριστοῦ στόν κόσμο μας, εἶναι ὁ Χριστός σαρκωμένος, ὁ Λυτρωτής, ὁ θριαμβευτής Κύριος ἀνάμεσά μας.

᾿Εμεῖς οἱ πρεσβυτέρες δέν συναντᾶμε στό δρόμο μας τόν ἱερέα. Οὔτε μόνον στήν ᾿Εκκλησία. Γιά μᾶς ὁ ἱερεύς εἶναι ὁ σύζυγός μας. Ζοῦμε τήν πιό πλούσια εὐλογία, τήν πιό χαρισματική ζωή, κι ἄς τό ἔχουμε συνηθίσει λιγώτερο ἤ περισσότερο.
᾿Εμεῖς οἱ πρεσβυτέρες εἴμαστε ἕνα μέλος τῆς ὑπάρξεως τοῦ συζύγου μας-ἱερέως, ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν του καὶ σάρξ ἐκ τῆς σαρκὸς του.
῾Ο Κύριος μέ τό μέγα μυστήριο τοῦ γάμου μᾶς ἕνωσε μυστηριακά μέ τόν ἱερέα σέ μιά ἁγία, τελεία, δυνατή ἑνότητα. Μαζί μέ τόν ἱερέα ζοῦμε, συζητοῦμε, ἀντιμετωπίζουμε ἀρκετές ποιμαντικές μέριμνες. Μά τό κυριώτερο, δεχόμαστε τήν θεία χάρι, ἀκατάπαυστα, πού ἄφθονα δίδεται στήν κτίσι ὁλόκληρη γιά νά τήν μεταμορφώσῃ καί νά τήν θεώσῃ.

Ὁσίου πατρός Ἰσαάκ τοῦ Σύρου. Λόγος περί Ἀγάπης. Ἡ ἀγάπη οὐ ζητεῖ τά τῆς ἑαυτῆς

http://pateress.blogspot.com

Η αρετή της αγάπης κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας

Η αδαμάντινης αξίας αρετή, ή αγάπη, είναι το απόσταγμα των θείων λόγων των Πατέρων της Εκκλησίας μας. Ή θέρμη και ή εκφραστική δεινότητα τους για τη γνήσια, απερίσπαστη και άπειρη αγάπη δεν μπορούν παρά να συγκινήσουν κάθε αγνή και πιστή χριστιανική ψυχή.
Ό άνθρωπος στην πορεία προς την τελείωση πρέπει να έχει συνοδοιπόρο του την ανόθευτη αγάπη προς τον πλησίον του αλλά κυρίως προς τον Τριαδικό Θεό, προκειμένου να ίκανωθεί της εισόδου του στην ουράνια βασιλεία. Ή βαθιά αυτή πεποίθηση διακα­τέχει έντονα όλα τα έργα των Πατέρων κι αποτελεί το εναρκτήριο λά­κτισμα του εγχειρήματος μας.
  Ό χριστιανικός ορός αγάπη δηλώνει τη διάθεση του πιστού να προσφέρει ανιδιοτελώς και χωρίς υστεροβουλία τον εαυτό του προς χάριν του συνανθρώπου. Στά προ Χρίστου χρόνια ό άνθρωπος κα­τευθυνόταν προς τα ορατά καί τα επίγεια ή προς αφηρημένες έννοι­ες καί ιδέες, μετά την ενανθρώπηση όμως ή λέξη αγάπη λάμπρυνε κσί μεταμόρφωσε τον ανθρώπινο βίο σε διαδρομή ευχαριστίας καί δοξολογίας με τελικό σταθμό την ένωση μας με τον Αιώνιο Θεό.

ΑΓΑΠΗ,ΤΟ ΕΙΣΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΩΝΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ

Ἡ χριστιανική ἀγάπη. Ὀμιλίες τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου

«Ἡ χριστιανική ἀγάπη»
Ἀπό τό βιβλίο «ΘΕΜΑΤΑ ΖΩΗΣ»
Ὀμιλίες τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου
ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ

Ὁ Κύριος εἶπε: «Ὅπου εἶναι συναγμένοι δύο ἤ τρεῖς στό ὄνομά μου, ἐκεῖ εἶμαι κι ἐγώ ἀνάμεσά τους» (Ματθ. 18, 20).

Ὥστε, λοιπόν, δέν βρίσκονται δύο-τρεῖς ἑνωμένοι στό ὄνομά Του; Βρίσκονται, ἀλλά σπάνια. Ἄλλωστε δέν μιλάει γιά μιάν ἁπλή τοπική σύναξη καί ἕνωση ἀνθρώπων. Δέν ζητάει μόνο αὐτό. Θέλει, μαζί μέ τήν ἕνωση, νά ὑπάρχουν στούς συναγμένους καί οἱ ἄλλες ἀρετές. Μ’ αὐτά τά λόγια, δηλαδή, θέλει νά πεῖ: «Ἄν κάποιος θά ἔχει Ἐμένα σάν βάση καί προϋπόθεση τῆς ἀγάπης του στόν πλησίον, καί μαζί μ’ αὐτήν τήν ἀγάπη ἔχει καί τίς ἄλλες ἀρετές, τότε θά εἶμαι μαζί του».

Τώρα, ὅμως οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι ἔχουν ἄλλα κίνητρα. Δέν βασίζουν στόν Χριστό τήν ἀγάπη τους. Ὁ ἕνας ἀγαπάει κάποιον, γιατί κι ἐκεῖνος τοῦ δείχνει ἀγάπη· ὁ ἄλλος ἀγαπάει ἐκεῖνον πού τόν τίμησε· καί ὁ ἄλλος ἀγαπάει ἐκεῖνον πού τοῦ φάνηκε χρήσιμος σέ μιάν ὑπόθεσή του. Εἶναι δύσκολο νά βρεῖς κάποιον πού ν’ ἀγαπάει τόν πλησίον μόνο γιά χάρη τοῦ Χριστοῦ, γιατί σύνδεσμος τῶν ἀνθρώπων εἶναι συνήθως τά ὑλικά συμφέροντα. Μιά ἀγάπη, ὅμως, μέ τέτοια ἐλατήρια, εἶναι χλιαρή καί πρόσκαιρη. Μέ τό παραμικρό πρόβλημα -ὑβριστικό λόγο, χρηματική ζημιά, ζήλεια, φιλοδοξία ἤ κάτι ἄλλο παρόμοιο- ἡ ἀγάπη αὐτή, πού δέν ἔχει θεμέλιο πνευματικό, διαλύεται.

Η αγάπη είναι πάνω από όλα. Γέροντας Πορφύριος

Η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια, τι ίδιο και αγάπη προς τον πλησίον. Να εκτείνεται παντού, στα πέρατα της γης. Παντού, σε όλους τους ανθρώπους. 
Εγώ ήθελα να πάω να ζήσω με τους χίπηδες στα Μάταλα χωρίς, βέβαια, αμαρτίες, για να τους δείξω την αγάπη του Χριστού, πόσο είναι μεγάλη και πως μπορεί να τους αλλάξει και να του μεταμορφώσει. 
Η αγάπη είναι πάνω από όλα. Θα σας το πω με ένα παράδειγμα.

Ήταν ένας ασκητής κι είχε δυο υποτακτικούς. Προσπαθούσε πολύ να τους ωφελήσει και να τους κάνει καλούς. Είχε, όμως, την ανησυχία αν όντως προχωρούν στην πνευματική ζωή, αν προοδεύουν και αν είναι έτοιμοι για την βασιλεία του Θεού. 
Περίμενε ένα σημάδι για αυτό από τον Θεό, αλλά δεν έπαιρνε καμία απάντηση. Κάποια ημέρα θα γινόταν αγρυπνία στην εκκλησία μιας άλλης σκήτης, που απείχε πολλές ώρες από την δική τους. 

Μὴ ζητᾶς νὰ σ’ ἀγαποῦν. Γέροντας Πορφύριος

 “Μακριὰ ἀπὸ τὴ ζήλεια. Τὸν κατατρώγει τὸν ἄνθρωπο. Ἀπὸ φθόνο, μιὰ μοναχὴ πρὸς ἄλλη, τὴν φαντάστηκε νὰ ἀσχημονεῖ μὲ τὸν πνευματικό, καὶ τὸ ἔλεγε σὰν πραγματικότητα.

Ὅλα γίνονται στὸν φθονερὸ ἄνθρωπο. Ἐγὼ τὰ ἔζησα. Οἱ ἄνθρωποι μὲ εἶχαν γιὰ καλὸ καὶ ἐρχόντουσαν πολλοὶ γιὰ νὰ ἐξομολογηθοῦν. Καὶ μοῦ τὰ ἔλεγαν μὲ εἰλικρίνεια.

Μακριὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ γυναικίστικα παράπονα. Τὸ Χριστό, μωρέ, τὸ Χριστὸ νὰ ἀγαπήσουμε μὲ πάθος, μὲ θεῖο ἔρωτα.

Εὐτυχισμένος ὁ μοναχὸς ποὺ ἔμαθε νὰ ἀγαπάει ὅλους μυστικά. Δὲν ζητᾶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀγάπη, οὔτε τὸν νοιάζει ἂν τὸν ἀγαποῦν.

Τό ἀφέψημα τοῦ ἀρρώστου

Η ΥΠΑΚΟΗ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ
ἀπό τό βιβλίο «ΧΑΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΑΡΙΣΜΑΤΟΥΧΟΙ»
ΤΟΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ
(Ἔαρ τῆς ἐρήμου)

Κάποιος γέροντας ἀρρώστησε καί δέν μποροῦσε νά φάει τίποτε.
 Μιά μέρα ζήτησε ἀπό τόν ὑποτακτικό του νά πιεῖ κάτι ζεστό. Ἐκεῖνος πῆγε νά τοῦ ζεστάνει λίγο ἀραιωμένο μέλι. Ὅμως κατά λάθος, ἀντί νά χρησιμοποιήσει τό βάζο μέ τό μέλι, χρησιμοποίησε ἕνα διπλανό βάζο πού περιεῖχε λάδι ἀπό λιναρόσπορο, καί αὐτό χαλασμένο ἀπό τήν πολυκαιρία.

 Τό ζέστανε λοιπόν καί τό ἔφερε. Ὁ ἄρρωστος τό γεύτηκε, μά δέν εἶπε τίποτε. Τό ἄφησε ἤρεμα. Ὁ ὑποτακτικός τόν ἀνάγκασε νά ξαναπιεῖ. Ὁ γέροντας, πιέζοντας τόν ἑαυτό του, ξανάπιε λίγο. Κι ὅταν ὁ ὑποτακτικός τοῦ ἔδωκε γιά τρίτη φορά νά πιεῖ, ἐκεῖνος πλέον ἀρνήθηκε:
-  Δέν ἀντέχω καί δέν θέλω ἄλλο,παιδί μου.
Ὁ ὑποτακτικός γιά νά τόν πείσει, τοῦ λέει:
-  Γέροντα, εἶναι καλό. Νά κοίταξε, πίνω κι ἐγώ μαζί σου.
Καθώς ὅμως γεύτηκε καί κατάλαβε τί εἶχε κάνει, ἔπεσε μέ τό πρόσωπο στή γῆ λέγοντας:
-    Ἀλλοίμονό μου, γέροντα, πάει, σέ σκότωσα! Κι ἐσύ, δίχως νά μιλήσεις καθόλου, ἔριξες τήν ἁμαρτία πάνω μου...

Θυμᾶσαι τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ; Ἁγίου Τύχωνος τοῦ Ζάντονσκ

Πάντοτε νά θυμᾶσαι μέ ἀγάπη τό Θεό σου καί τήν ἀγάπη Του γιά μᾶς. Ὅλα ὅσα βλέπεις στόν οὐρανό καί στή γῆ, στόν τόπο τῆς κατοικίας σου, σέ «ξύνουν», γιά νά θυμᾶσαι τόν Κύριό σου καί τήν ἀγάπη Του, πού μέσα Της κλείνει κι’ ἐμᾶς.
Κάθε πλάσμα τοῦ Θεοῦ φανερώνει τήν ἀγάπη Του σ’ ἐμᾶς. Βλέποντας λοιπόν καί ἀπολαμβάνοντας τά δημιουργήματά Του, λέγε μέσα σου:

    Αὐτό εἶναι ἔργο τῶν χειρῶν τοῦ Θεοῦ μου καί ἔχει δημιουργηθεῖ γιά χάρη μου.
    Αὐτοί οἱ φωστῆρες τοῦ οὐρανοῦ, ὁ ἥλιος, τό φεγγάρι καί τά ἄλλα ἀστέρια εἶναι δημιουργήματα τοῦ Κυρίου μου, γιά νά φωτίζουν ὅλη τήν οἰκουμένη κι ἐμένα.
    Αὐτή ἡ γῆ πού πάνω της ζῶ, πού δίνει τούς καρπούς της σέ μένα καί στά ζῶα μου, αὐτή, μαζί μέ ὅ,τι ἔχει, εἶναι τοῦ Κυρίου μου δημιούργημα.
    Αὐτό τό νεράκι πού ποτίζει ἐμένα καί τά ζῶα μου, εἶναι τοῦ Κυρίου μου ἀγαθό.
    Αὐτά τά ζῶα πού μοῦ δουλεύουν, εἶναι δημιουργήματα τοῦ Κυρίου μου καί τά ἔθεσε στήν ὑπηρεσία μου.
    Αὐτό τό σπίτι, ὅπου κατοικῶ, εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ καί μοῦ τό ἔδωσε γιά τήν ἀνάπαυσή μου.
    Αὐτή ἡ τροφή πού τρώγω, εἶναι ἀγαθό τοῦ Θεοῦ καί μοῦ τή δίνει γιά ἐνίσχυση καί παρηγοριά τῶν ἀδυναμιῶν τοῦ σώματός μου.

Ἡ ἀγάπη δὲν ἔχει ὅρια. Ἤθελα νὰ πάω νὰ ζήσω μαζὶ μὲ τοὺς χίπηδες. Γέροντας Πορφύριος

Ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν Χριστὸ δὲν ἔχει ὅρια, τὸ ἴδιο καὶ ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν πλησίον. Νὰ ἐκτείνεται παντοῦ, στὰ πέρατα τῆς γῆς. Παντοῦ, σ’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους.
Ἐγὼ ἤθελα νὰ πάω νὰ ζήσω μαζὶ μὲ τοὺς χίπηδες στὰ Μάταλα χωρίς, βέβαια, ἁμαρτίες, γιὰ νὰ τοὺς δείξω τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, πόσο εἶναι μεγάλη καὶ πῶς μπορεῖ νὰ τοὺς ἀλλάξει, νὰ τοὺς μεταμορφώσει.
Ἡ ἀγάπη εἶναι πάνω ἀπ’ ὅλα. Θὰ σᾶς τὸ πῶ μ’ ἕνα παράδειγμα.

Ἦταν ἕνας ἀσκητὴς κι εἶχε δύο ὑποτακτικούς. Προσπαθοῦσε πολὺ νὰ τοὺς ὠφελήσει καὶ νὰ τοὺς κάνει καλούς. Εἶχε, ὅμως, τὴν ἀνησυχία ἂν ὄντως προχωροῦν στὴν πνευματικὴ ζωή, ἂν προοδεύουν καὶ ἂν εἶναι ἕτοιμοι γιὰ τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ.
Περίμενε ἕνα σημάδι γι’ αὐτὸ ἀπ’ τὸν Θεό, ἀλλὰ δὲν ἔπαιρνε καμία ἀπάντηση.
Κάποια ἡμέρα θὰ γινόταν ἀγρυπνία στὴν ἐκκλησία μιᾶς ἄλλης σκήτης, ποὺ ἀπεῖχε πολλὲς ὧρες ἀπ’ τὴ δική τους. Ἔπρεπε νὰ γίνει πορεία μὲς στὴν ἔρημο. Ἔστειλε τοὺς δύο ὑποτακτικούς του ἀπ’ τὸ πρωί, ὥστε νὰ φτάσουν νωρίς, νὰ τακτοποιήσουν τὴν ἐκκλησία, κι ὁ Γέροντας θὰ πήγαινε τὸ ἀπόγευμα.
Οἱ ὑποτακτικοὶ εἶχαν προχωρήσει ἀρκετά, ὅταν ξαφνικὰ ἄκουσαν βογγητά. Ἦταν ἕνας ἄνθρωπος βαριὰ τραυματισμένος καὶ ζητοῦσε βοήθεια:

- Πάρτε με, σᾶς παρακαλῶ, τοὺς ἔλεγε, γιατὶ ἐδῶ εἶναι ἐρημιά, κανεὶς δὲν περνάει, ποιὸς θὰ μπορέσει νὰ μὲ βοηθήσει; Ἐσεῖς εἶστε δύο. Σηκῶστε με καὶ ὁδηγῆστε με στὸ πρῶτο χωριό.

Ἡ ἀγάπη τοῦ συζύγου πρός τή σύζυγο.

Ἡ ἀγάπη, τοῦ ἄνδρα πρός τήν γυναίκα του ὡς συνεχές ζητούμενο.

Ὁ ἄνδρας πρέπει νά ἀγαπᾶ τήν γυναίκα του ὅπως καί ὁ Χριστός ἀγαπᾶ τήν Ἐκκλησία. Αὐτή ἡ ἀγάπη πρέπει νά εἶναι συνεχής ἀνεξάρτητα ἀπό τή συμπεριφορά τῆς συζύγου. 

Ὁ ἄνδρας ὡς κεφαλή τῆς οἰκογένειας εἶναι ὑπεύθυνος γιά τήν σωτηρία τῆς συζύγου καί τῶν παιδιῶν. Θά πρέπει νά εἶναι πρότυπο ἀνιδιοτελοῦς ἀγάπης τόσο ἀπέναντι στή σύζυγο του ὅπως καί ἀπέναντι στά παιδιά του. 

Ἡ συγχωρητικότητα καί ἡ ἀγάπη ἡ ὁποία «οὐδέποτε ἐκπίπτει» εἶναι συνεχές ζητούμενα γιά τόν ἄνδρα-σύζυγο. Ἡ ἀγάπη πρέπει νά ὑπάρχει ἀκόμη καί ἄν ἡ σύζυγος ἤ τά παιδιά δέν ὑπακούουν ἤ καί δέν ἀγαποῦν τόν σύζυγο-πατέρα. 

Ἡ οἰκογένεια εἶναι πράγματι ἕνα προπονητήριο γιά ὅλους, ὅπου ὅλοι μαθαίνουν νά ἀγαποῦν ἀνιδιοτελῶς, μή ἀνταποδοτικά, μή ἐμπορικά, μή περιμένοντας ἀνταπόδοση στήν ἀγάπη τους.

«Ἐσύ, ὁ ἄνδρας», διδάσκει ὁ ἱερός Χρυσόστομος, «ἀκοῦς τὸν Παῦλο, ποὺ συμβουλεύει τὴ γυναίκα νὰ ὑποτάσσεται σ’ ἐσένα, καὶ τὸν ἐπαινεῖς καὶ τὸν θαυμάζεις. Ἄκου, ὅμως, τί λέει παρακάτω. Ἄκου τί ζητάει ἀπὸ σένα:

«Οἱ ἄνδρες ν’ ἀγαπᾶτε τὶς γυναῖκες σας, ὅπως ὁ Χριστὸς ἀγάπησε τὴν Ἐκκλησία καὶ πρόσφερε τὴ ζωὴ Του γι’ αὐτὴν» (Ἐφ. 5:25).

Εἶδες προηγουμένως ὑπερβολὴ ὑποταγῆς; Δὲς τώρα ὑπερβολη ἀγάπης. 

Θέλεις νὰ ὑπακούει σ’ ἐσένα ἡ γυναίκα σου, ὅπως ἡ Ἐκκλησία ὑπακούει στὸ Χριστό; Φρόντιζε κι ἐσὺ γι’ αὐτήν, ὅπως ὁ Χριστὸς γιὰ τὴν Ἐκκλησία. Κι ἂν χρειαστεῖ τὴ ζωή σου νὰ θυσιάσεις γι’ αὐτήν, κομμάτια νὰ γίνεις χίλιες φορές, τὰ πάντα νὰ ὑπομείνεις καὶ νὰ πάθεις, μὴν ἀρνηθεῖς νὰ τὸ κάνεις.

Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους. Ομιλία π.Σάββα Αγιορείτη. (Μέρος Ζ') . Τελευταίο.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

54. Τό ἀνθρώπινο στοιχεῖο τῆς ἀγάπης

             
Ἐρώτηση:...Ἡ Παναγία Παρθένος λυπήθηκε εἴπατε γιά τήν ἀναχώρηση τοῦ Κυρίου στόν οὐρανό. Ὅμως γνώριζε ὅτι πήγαινε νά βρεῖ τόν Πατέρα, ἐπίσης γνώριζε ὅτι εἶχε τήν δυνατότητα ἀνά πᾶσα στιγμή νά ἐπικοινωνεῖ μαζί Του, ὅπως ἐπικοινώνησε καί μέ τούς Ἀποστό­λους.  Γιατί ἔνοιωθε αὐτήν τήν μοναξιά ἤ δέν ἦταν μοναξιά πραγμα­τι­­κά;

Ἀπάντηση:Ἤτανε ὁ ἄνθρωπινος χωρισμός. Ἤτανε καί μάνα!  Σαρκική μάνα. Κράτησε μέσα στά σπλάχνα Της τόν Κύριο ἐννιά μῆνες, Τόν με­γάλωσε, Τόν ἔπλυνε, Τόν θήλασε. Ὅλες ἐσεῖς πού εἶστε μάνες ξέρετε τί σημαίνει ἀγάπη στό παιδί καί τί σημαίνει νά «φύγει» τό παιδί. Βεβαίως ἤτανε ἄνθρωπος ἡ Παναγία καί εἶναι ἄνθρωπος. Γι’ αὐτό καί πόνεσε. 

Βεβαίως εἶχε ὅλα αὐτά πού λέτε καί ἤξερε ὅτι ὁ Υἱός Της πηγαίνει στόν Θεό Πατέρα καί ὅτι θά μᾶς στείλει τό Πανάγιο Πνεῦμα.  Γνώριζε ὅτι ἔπρεπε νά φύγει ὁ Υἱός γιά νά μᾶς στείλει τόν ἄλλο Παράκλητο, τό Ἅγιο Πνεῦμα, τό Ὁποῖο παραμένει πάντα στήν Ἐκκλησία. Παρ’ ὅλα αὐτά εἶναι καί ἄνθ­ρωπ­ος.  Καί οἱ Ἅγιοι ὅλοι εἴχανε τἠν ἀνθρώπινη φύση καί τήν φανέρωναν μ’ ὅλες τίς ἐκδηλώσεις της, χωρίς ἁμαρτίες. 

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λ.χ. τί λέει;  «Σᾶς ἀγαπῶ ἀλλά θέλω καί νά σᾶς δῶ. Νά σᾶς συναντήσω καί σωματικά, νά δῶ τό προσωπό σας γιά νά πάρω ἀπό τήν Χάρη σας». Εἴμαστε ἄνθρωποι καί δέν κατα­ργεῖται τό ἀνθρώπινο στοιχεῖο μέσα στήν Ἐκκλησία ἀλλά ἐξαγιάζεται.  Ἀγαπιόμαστε ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἀλλά θέ­λουμε καί νά βλέπουμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον, νά ἔχουμε τήν χαρά τῆς σωματικῆς παρουσίας καί συνάντησης.

Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους. Ομιλία π.Σάββα Αγιορείτη. (Μέρος ΣΤ')

43. Προσευχή χωρίς φαντασία

«Ἀδελφοί ἄς λησμονήσουμε τήν γῆ καί ὅλα τά γήϊνα, γιατί μᾶς ἀποσποῦν ἀπό τήν θέα τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἡ Ὁποία εἶναι ἀκατάληπτη στό νοῦ, μά τήν Ὁποία βλέπουν οἱ Ἅγιοι στόν οὐρανό μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα.  Ἐμεῖς ἄς μένωμε στήν προσευχή χωρίς καμιά φαντασία»[1].

Θά πρέπει ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου νά παραμένει στήν καθαρή προσευχή, χωρίς φαντασίες, χωρίς εἰκόνες, χωρίς λογισμούς.

 «Καί ἄς ζητήσωμε» συνεχίζει ὁ Ἅγιος Σιλουανός, «ἀπό τόν Κύριο ταπεινό πνεῦμα καί ὁ Κύριος θά μᾶς ἀγαπήσει καί θά μᾶς δώσει ἐπί γῆς ὅ,τι  ὠφελεῖ τήν ψυχή καί τό σῶμα.

Ἐλεήμων Κύριε, δῶσε τή χάρη Σου σ’ ὅλα τά ἔθνη τῆς γῆς, γιά νά Σέ γνωρίσουν, γιατί χωρίς τό  Πνεῦμα Σου δέν μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά ἐννοήσει τήν ἀγάπη Σου. Παιδιά γνωρίστε τόν Ποιητή οὐρανοῦ καί  γῆς. 

Σέ παρακαλῶ Κύριε, ἀπόστειλε τό ἔλεός Σου στά παιδιά τῆς γῆς πού ἀγαπᾶς καί δῶσε τους νά Σέ γνωρίσουν μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα.  Σέ ἱκετεύω, ἄκουσε τήν προσευχή μου καί δῶσε σέ ὅλους νά γνωρίσουν τήν δόξα Σου μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα»[2].  

44. Ὁ ἅγιος εἶναι αὐτός πού ἀγαπᾶ τόν Θεό καί ὅλους τούς ἀνθρώπους.

Νά ποιός εἶναι ὁ Ἅγιος; Εἶναι αὐτός πού ἀγαπάει τόν Θεό ἀλλά καί ὅλον τόν κόσμο.  Καί αὐτό εἶναι ἕνα κριτήριο τῆς ἀληθινῆς ἀγάπης.  Δέν μπορεῖς νά ἰσχυρίζεσαι ὅτι ἀγαπᾶς τόν Θεό, ἄν δέν ἀγα­πᾶς ταυτόχρονα καί ὅλους τούς ἀνθρώπους.  Ἔστω καί ἕναν ἄνθρωπο ἄν δέν ἀγαπᾶς, τότε ψέμματα λές ὅτι  ἀγαπᾶς τόν Θεό.  Ἡ ἀγάπη στόν Θεό, πού εἶναι δῶρο τῆς χάρης τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, σέ παρακινεῖ ν’ ἀγα­πή­σεις καί ὅλους τούς ἀνθρώπους.

Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους. Ομιλία π.Σάββα Αγιορείτη. (Μέρος Ε')

34. Ποτέ ἀπελπισία

Ξέρει ὁ Ἅγιος νά πολεμάει. Δέν ἀπελπίζεται. Λέει: «Πάλι ἔπεσα, ἀλλά καταφεύγω στόν Θεό καί ζητάω τό ἔλεος, τή συγχώρηση.  Καί ὁ Θεός μέ συγχωρεῖ».

«Ἀδελφοί, γράφω ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ταπεινῶστε τίς καρδιές σας καί θά δεῖτε τό ἔλεος τοῦ Κυρίου ἤδη ἐπάνω στή γῆ»[1].

35. Ἡ ὑπερηφάνεια: τό μεγάλο ἐμπόδιο στή Θεία Χάρη

-Τό ἔλεος  τοῦ Θεοῦ ὑπάρχει, ἀλλά γιατί δέν τό αἰσθανόμαστε;

-Διότι ἔχουμε ὑπερηφά­νεια.

«Ταπεινῶστε ἀδελφοί τίς καρδιές σας», λέει ὁ Ἅγιος, «καί θά αἰσθανθῆτε τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ πού ἤδη ὑπάρχει καί σᾶς προσφέρεται». Δέν εἶναι σωστό νά νομίζουμε ὅτι καλοῦμε τόν Θεό καί δέν ἔρχεται. Ὁ Θεός εἶναι πολύ κοντά μας. Ὅμως δέν Τόν αἰσθανόμαστε γιατί ἔχουμε χτίσει τείχη γύρω μας, μέ τόν ἐγωισμό καί τήν ὑπερηφάνεια μας.

36. Ἡ διαφορά τῆς Θεϊκῆς ἀπό τίς ἀνθρώπινες ἀγάπες.

  

«Θά δεῖτε τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ καί θά γνωρίσετε τόν οὐράνιο δημιουργό. Καί ἡ ψυχή σας δέν θά γνωρίσει κορεσμό στήν ἀγάπη».

Οἱ ἀνθρώπινες ἀγάπες καί οἱ ἔρωτες ἔχουνε κορεσμό.  Κάποια στιγμή ὅσοι εἶχαν πιαστεῖ στά δίχτυα των ὁμολογοῦνε: «βαρέθηκα». Ἐπίσης φοβοῦνται κάπως οἱ ἄνθρωποι καί λένε: «Θά παντρευτῶ καί θά περάσω τόσα χρόνια συνέχεια μέ τόν ἴδιο ἄνθρωπο;(!) Δέν θά βαρεθῶ;».

Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους. Ομιλία π.Σάββα Αγιορείτη. (Μέρος Δ')

22. Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ φανερώνεται στήν Θεία Οἰκονομία.

Ὁ Θεός μᾶς ἔπλασε, μᾶς ἔκανε παιδιά του, μᾶς υἱοθέτησε, μᾶς ἔβαλε μέσα στήν Ἄκτιστη Ἐκκλησία Του, πού εἶναι ἡ Ἁγία Τριάδα, ἡ πρώτη Ἐκκλησία.  Μᾶς ἔβαλε στόν παράδεισο ὥστε νά συναπολαμβάνουμε, νά συνδιαλεγόμαστε μαζί του. Ὅρισε νά ὑποτάσ­σεται σέ μᾶς ὅλο τό σύμπαν: τά ζῶα, τά φυτά καί γενικά ἡ Δημιουργία...

-Καί ἐμεῖς τί κάναμε;

-Ἐπαναστατήσαμε καί θελήσαμε νά φτάσουμε στόν προ­ορισμό μας, χωρίς τόν Θεό. Προχωρήσαμε ἐγωιστικά, χωρίς τήν Θεία Χάρη, ἀπό μόνοι μας. Τοῦ εἴπαμε: «Δέν Σέ θέλουμε...Ἄφησέ μας μόνους...». Ὁ Θεός τό σεβάστηκε αὐτό γιατί μᾶς ἀγαπᾶ. Ἐπίσης ἀπό ἀγάπη μᾶς ἔβγαλε ἀπό τόν παράδεισο γιά νά μήν γίνει ἀθάνατο τό κακό. 

Παραχώρησε νά μποῦμε στήν ταλαιπωρία τοῦ θανάτου γιά νά μήν μεί­νουμε αἰώνια στήν πτώση.  Θά ἦταν ἀβάσταχτη μιά αἰώνια ζωή, μέσα στήν πτώση, μέσα σ’ αὐτήν τήν διεφθαρμένη κατά­σταση, πού ἤρθαμε λόγῳ τῆς ἁμαρτίας, λόγῳ τῆς ἀνταρσίας.  Μᾶς δίνει λοιπόν τόν θάνατο, πάλι ἀπό ἀγάπη ὁ Θεός, σάν ἕνα στόπ στήν κακία μας καί τήν διαφθορά μας.

 23. Τό Ἅγιο Πνεῦμα: ὁ συνδετικός κρίκος τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό.

Ἀγάπη πρός τόν πλησίον. (π. Σάββα Ἀγιορείτη)

Ἡ ἐντολή εἶναι μία: ἡ ἀγάπη. Ἁπλῶς ἔχει δύο σκέλη. Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό συνεπάγεται καί τήν ἀγάπη πρός τόν πλησίον. Διότι εἶναι ἀδύνατόν νά ἀγαπᾶς τόν Θεό καί νά μήν ἀγαπᾶς τά παιδιά τοῦ Θεοῦ πού εἶναι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι. 

 «Ἐάν τις εἴπῃ ὅτι ἀγαπῶ τὸν Θεόν͵ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῇ͵ ψεύστης ἐστίν· ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ὃν ἑώρακεν͵ τὸν Θεὸν ὃν οὐχ ἑώρακεν οὐ δύναται ἀγαπᾶν. 4.21 καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔχομεν ἀπ΄ αὐτοῦ͵ ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ»(Α΄ Ἰωάν. 4, 20-21).

«Εἶπε ὁ Ἀββᾶς Ἀντώνιος ὅτι ἀπό τόν πλησίον προέρχεται ἡ ζωή καί ὁ θάνατος· διότι ἐάν κερδίσουμε τόν ἀδελφό, κερδίζουμε τόν Θεό· καί ἄν σκανδαλίσουμε τόν ἀδελφό, ἁμαρτάνουμε στόν Χριστό». 

Ἔλεγε καί ὁ ἅγιος Ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ Κολοβός: «Δέν εἶναι δυνατόν νά οἰκοδομήσει κανείς τό σπίτι ἀπό πάνω πρός τά κάτω, ἀλλά ἀπό τό θεμέλιο πρός τά πάνω· καί  τοῦ λένε· τί σημαίνει αὐτός ὁ λόγος; καί ἀπάντησε ὁ Γέροντας· ὁ θεμέλιος εἶναι ὁ πλησίον καί πρέπει νά τόν κερδίσεις· καί πρέπει πρῶτα νά γίνει αὐτό· διότι σ' αὐτόν κρέμονται ὅλες οἱ ἐντολές τοῦ Χριστοῦ» (Στό Γεροντικό, Εὐεργ. τομος Γ',σελ.471).  

«Καλότυχη ἡ ψυχή πού ἀγάπᾶ τόν ἀδελφό της, γιατί ὁ ἀδελφός μας εἶναι ἡ ζωή μας» σημειώνει ὁ ἅγιος Σιλουανός. (ἀρχ. Σωφρόνιου σελ. 408)

 Πρέπει νά ἀγαπήσουμε ὅλα τά παιδιά τοῦ Θεοῦ χωρίς διακρίσεις. Πρέπει ἀκόμη νά τά ἀγαπήσουμε μέ ἀγάπη ἀπεριόριστη, μέ δική μας θυσία, περισσότερο κι ἀπ' τόν ἑαυτό μας. Εἶναι τά δύο χαρακτηριστικά, τό ποιόν καί τό ποσόν πού πρέπει νά ἔχει ἡ πρός τόν πλησίον ἀγάπη. Τό ποιόν εἶναι νά μήν κάνουμε διακρίσεις καί νά μήν περιμένουμε ἀνταπόδωση στήν ἀγάπη μας. 

Ἡ ἀγάπη πρός τούς ἐχθρούς (Ἁγίου Σιλουανοῦ). Ὁμιλία π. Σάββα Ἁγιορείτη

Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 20-09-09 (Συνάξεις Κυριακῆς στό Πνευματικό Κέντρο τοῦ Ι. Ν. Ἁγίων Κωνσταντίνου καί Ἑλένης).



Γιά νά κατεβάσετε καί νά ἀποθηκεύσετε τήν ὁμιλία πατῆστε ἐδῶ (δεξί κλίκ, 'Ἀποθήκευση προορισμοῦ ὡς, ἄν ἔχετε Interntet Explorer ἤ Ἀποθήκευση δεσμοῦ ὡς, ἄν ἔχετε Mozilla.

hristospanagia3.blogspot.com

Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους. Ομιλία π.Σάββα Αγιορείτη. (Μέρος Γ')

14.     Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἀνακαινίζει τόν ἄνθρωπο καί κάνει ὡς φλόγα.

  Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἀλλάζει ὅλον τόν ἄνθρωπο.  Ὅταν γίνει πολύ μεγάλη ἀγγίζει καί τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου, καί τό ἀλλάζει. Ἔτσι ἐξηγεῖται ἡ παρουσία τῶν Ἁγίων Λειψάνων. Τί εἶναι τά Ἅγια Λείψανα; Εἶναι ἀκριβῶς τό γεγονός τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ φανερωμένο στό σῶμα τοῦ ἁγίου ἀνθρώπου.

 Ἡ ἀγάπη πρός τόν Θεό στήν ἀρχή ἀγγίζει τήν ψυχή μας, δονεῖ τό ἐσωτερικό μας ἀλλά σιγά –σιγά  φτά­νει καί στό σῶμα καί γίνεται ὅλος ὁ ἄνθρωπος, ὅλη ἡ ψυχοσωματι­κή μας ὕπαρξη μιά λαμπάδα, πού καίει μπροστά στόν Θεό ἀπό ἀγά­πη. 

Αὐτό λέει ἐδῷ ὁ Γέροντας Παΐσιος: «Γίνεται ὅλος ὁ ἄνθρωπος μία φλό­γα» καί αὐτή ἡ ἐσωτερική φλόγα, τήν ὁποία ἀνάβει ὁ ἴδιος ὁ Χριστός μέ τήν ἀγάπη Του θερμαίνει τό σῶμα πολύ περισσότερο  ἀπό τήν αἰσθητή φωτιά.  Καί ἔχει τήν δύναμη νά καίει κάθε σκου­πίδι, κάθε κακό λο­γι­σμό καθώς καί κάθε κακή ἐπιθυμία καί ἄσχη­μη εἰκόνα»[1].  

Στήν Ὀρθοδοξία ἔχουμε τούς λεγόμενους σπηλαιῶτες· αὐτούς δηλαδή οἱ ὁποῖοι ζούσανε σέ σπηλιές χωρίς νά ἔχουν θέ­ρμανση. 

Κάποτε ρώτησα ἕνα Γέροντα: «Τί γίνεται δέν κρυώνανε αὐτοί οἱ ἄνθρωποι;». Καί μοῦ λέει: αὐτοί εἶχαν τήν ἐσωτερική  φω­τιά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Τό Ἅγιο Πνεῦμα πού εἶχε ἀνάψει στήν καρδιά τους τήν φωτιά τῆς ἀγάπης πρός τόν Θεό, Αὐτό τούς ζέσταινε καί σωματικά.  Ἔχουμε πολλά περιστατικά μέ Γεροντάδες πού ἐνῶ βρίσκονταν μέσα στό χιόνι δέν αἰσθανόντουσαν κρύο. Ἐνῷ κα­θόντουσαν μές στό χιόνι, ἔλιωνε τό χιόνι γύρω τους. 

Ἡ ἀγάπη τοῡ ἀνθρώπου πρός τόν Θεό καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τούς ἀνθρώπους. Ομιλία π.Σάββα Αγιορείτη. (Μέρος Β')

 
 8. Οἱ αἱρετικοί δέν ἔχουν ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ.

Σύμφωνα μέ τίς ἀντιλήψεις τῶν αἱρετικῶν (μή ὀρθοδόξων Χριστιανῶν), ὁ Θεός- κατ’ αὐτούς- φαίνεται σάν νά μήν ἐνεργεῖ πλέον μέσα στό σύμπαν, σάν νά εἶναι κάπου μακριά. Τά πιστεύουν αὐτά καί ζοῦν ἀναλόγως, διότι ἀκριβῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοί ἔχουνε ἀλλοιώσει τά βασικά δόγματα τῆς Πίστεως, ἔχουν πέσει στήν αἵρεση, στήν πλάνη.  Δέν πιστεύουν σωστά γιά τόν Θεό, δέν ἔχουν τήν ὀρθή δόξα γι’ Αὐτόν, ὁπότε καί δέν αἰσθάνονται τήν παρουσία Του: οὔτε οἱ Παπικοί οὔτε οἱ Προτεστάντες. 

Παρόλο πού λένε ὅτι πιστεύουν στόν ἴδιο Θεό μέ μᾶς, στόν Χριστό, στήν πραγματικότητα Τόν ἔχουνε ἀπωθήσει πολύ μακριά τους, Τόν ἔχουνε διώξει ἀπό τήν ζωή τους. Αὐτό ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νά χάσουν τήν ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ καί τήν κοινωνία μαζί Του διότι στεροῦνται τῆς Θείας Χάριτος.

9.     Οἱ τρεῖς κρουνοί-παροχεῖς τῆς Θείας Χάρης.

Ἡ Ὀρθοδοξία ὅμως αἰσθάνεται τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ. Οἱ Ὀρθόδοξοι αἰσθανόμαστε τήν παρουσία Του στό μέτρο, πού ἀφήνουμε τόν Θεό νά ἐνεργήσει μέσα μας. Ἐπιτρέπουμε δέ στόν Θεό νά ἐνεργήσει μέσα μας ὅταν:

α)μετέχουμε στήν θεία λατρεία, στήν Θεία Λειτουργία, ζοῦμε τήν Θεία Εὐχαριστία καί κοινωνοῦμε ταχτικά μέ τήν εὐλογία τοῦ Πνευματικοῦ μας Πατρός,

β)προσευχό­μαστε καί μετανοοῦμε (νοερά προσευχή, τήρηση τῶν ἐντολῶν καί συχνή Ἱερά Ἐξομολόγηση) καί

γ)μελετοῦμε τήν Ἁγία Γραφή καί τούς λόγους τῶν Ἁγίων Πατέρων.