Σουλιῶται νεομάρτυρες διά τήν Πίστιν καί τήν Πατρίδα. Μιχαήλ Τσώλη

Πεθαίνουν μαρτυρικῶς εἰς τό Σούλι καί εἰς τά Γιάννενα!

• «Οὐδεὶς τῶν Σουλιωτῶν ἐδέχθη νὰ ἀλλαξοπιστήση»! 

• «Τρία μικρὰ παιδιά, ἀδέρφια, Σουλιωτόπουλα, συγκλονίζουν μὲ τὸ Μαρτύριό τους, καὶ προκαλοῦν σιγὴ στοὺς ἀλαλάζοντες, τῆς «φιέστας» τοῦ τυράννου στὰ Γιάννενα, ποὺ πανηγύριζαν τὴν πτῶσιν τοῦ Σουλίου...

Μιχαήλ Τσώλη, δημοσιογράφου

Μετά τὸ Σουλιώτικο Ὁλοκαύτωμα στὸ Κούγκι στὶς 15 Δεκεμβρίου τοῦ 1803 καὶ τὸν «χορὸ τοῦ Ζαλόγγου» ἀπὸ τὶς ἡρωικὲς Σουλιώτισσες, λίγες ἡμέρες ἀργότερα, παραμονὲς Χριστουγέννων, ὁ αἱμοδιψὴς τύραννος τῆς Ἠπείρου, Ἀλῆ Πασᾶς, αἰσθάνεται πανευτυχής.
Καθώς, μάλιστα, τὸν πληροφοροῦν ὅτι ἀρκετοὶ Σουλιῶτες, ἄνδρες, γυναῖκες καὶ παιδιά, δὲν ἔχουν ἐγκαταλείψει τὸ Σούλι, σύμφωνα μὲ τὶς Συνθῆκες ἀποχώρησής τους, δίνει ἐντολή, νὰ μὴ τοὺς πειράξουν μέχρις ὅτου ἀνεβεῖ ἐκεῖ ὁ ἴδιος.
Δὲν ἐνδιαφέρεται φυσικὰ γιὰ τὴν ἀκεραιότητά τους, ἀλλὰ προγραμματίζει δεινὰ γιά αὐτούς, κατὰ τὴν ἐκεῖ παρουσία του, προκειμένου νὰ ἱκανοποιήσει τὴν ἀχόρταγη ἐπιθυμία ἐκδικήσεως ἐναντίον τους, ποὺ ἐπὶ χρόνια τὸν ἔκαναν νὰ κοκκινίζει ἀπὸ ντροπή, μὲ τὶς συνεχεῖς ἧττες τῶν πολέμων του κατὰ τοῦ ἀπόρθητου κάστρου τῆς ἐλευθερίας τους.

Η μάχη της Άρτας. (1821)

Μετά τη συνθήκη που υπογράφηκε στο Πέτα στις αρχές Σεπτεμβρίου 1821, ανάμεσα στους Έλληνες και στους Αλβανούς, τα πράματα ωρίμασαν για μια σημαντική πια επιθετική ενέργεια των συμμάχων κατά των τούρκων.

Σε μια σύσκεψη στο Βραχώρι, αποφασίστηκε να γίνει επίθεση κατά της  Άρτας. Αλλά στο μεταξύ έπεσε στα χέρια των τούρκων ένα από τα φρούρια του Αλή η Λιθαρίτσα κι οι σουλιώτες με τους αλβανούς αποφάσισαν να επιτεθούν κατά του στρατοπέδου του Χουρσίτ, που πολιορκούσε τον Αλή.

Ο Αλής όμως φοβούμενος μη γίνει υποχείριος στους σουλιώτες, τους αναχαίτισε μ΄ένα του γράμμα:

 

«Πολυφίλητα τέκνα μου. Προ μικρού επληροφορήθην ότι έρχονται τα παλληκάρια σας εναντίον του εχθρού μου Χουρσίτ. Προειδοποιώ ότι στο φρούριό μου είμαι απόρθητος. Περιφρονώ τον ασίαιο (=από την Ασία) αυτόν πασά και μπορώ ν΄αντισταθώ επί πολλά χρόνια. 

Η μόνη εκδούλευσις που ζητάω από την ανδρεία σας, είναι να καθυποτάξετε την Άρτα και να πιάσετε ζωντανό τον Ισμαήλ Πασόμπεη, τον αρχαίο μου δούλον, τον λυσσαλέον εχθρόν της οικογενείας μου, τον εργάτην των κακών και δεινών συμφορών που μαστίζουν την ατυχή χώρα μας, που την ερήμωσε μπροστά στα μάτια σας. Διπλασιάσατε τας προσπαθείας σας προς τούτο. 

Θα κόψετε το κακό στη ρίζα του, οι δε θησαυροί μου θα είναι ανταμοιβή  των παλληκαριών σας, των οποίων η αντρεία κάθε μέρα αποκτά νέα εκτίμηση στα μάτια μου. Αλής».